De man die feitelijk de Duitse acteur-manager heeft uitgevonden, is buiten de theatergeschiedenis zelden beroemd. Konrad Ernst Ackermann veranderde het spel. Hij trad niet alleen op. Hij zet het podium. Hij leidt een theatergroep. Hij overwon oorlog en schulden en richtte het eerste privétheater van Duitsland op.
Zijn biografie is echter al eeuwenlang verward. Zijn jeugd is vol tegenstrijdige verhalen. De meeste bronnen beweren dat hij een getrainde wetenschapper en chirurg was. Dit kan verkeerd zijn. Het echte verhaal is nog bruter. Ackermann was een soldaat. In het bijzonder diende hij tot 1738 als officier in het Russische leger.
Zijn ontmoeting met kunst was geen toeval. Hij kwam op het podium door de Franse toneelschrijver Molière en de Scandinavische schrijver Ludvig Holberg te lezen. Deze woorden deden iets. Dit leidde tot zijn formele opleiding in 1740-1741. Hij sloot zich aan bij de Lüneburg-compagnie onder leiding van Johann Friedrich Schönemann. Het is gespecialiseerd in Duitse bewerkingen van werken van Franse meesters als Pierre Corneille, Jean Racine, Voltaire en Molière.
Van soldaat tot performer
In 1749 trouwde Ackermann met Sophie Charlotte Schröder. Zij is het postermeisje van Schönemann & Co. Samen vormen ze een krachtige kracht. Jarenlang toerden ze door Rusland, de Baltische staten en Oost-Pruisen. Ackermann acteerde niet alleen. Hij bouwt infrastructuur.
Hij kreeg toestemming om in Königsberg een groot theater met 800 zitplaatsen te bouwen. De locatie werd geopend in 1755. Dit is het eerste particuliere theater in Duitsland.
Toen brak de Zevenjarige Oorlog uit. Het conflict dwong de heer Ackermann Zwitserland te ontvluchten. Hij moest de tour opnieuw beginnen. De eigendomsstabiliteit is verloren gegaan. Maar hij vervolgde.
Het Hamburgse experiment
Ackermanns artistieke smaak ontwikkelde zich in de loop der jaren. Hij begon van thuisspelen te houden. Hij heeft de kunst van het combineren van komedie en pathos geperfectioneerd. Deze aanpak resoneert.
In 1765 werkte hij samen met acteur en regisseur Konrad Ekhof. Ze bouwden een armoedig theater in Hamburg. De timing is verschrikkelijk. Op de openingsavond zat Ackerman zwaar in de schulden. Onenigheid hield zijn bedrijf in zijn greep. Het drama achter de schermen is nog erger.
Het jaar daarop werd hij gedwongen een theater te huren. Pas twee jaar later kreeg hij de volledige controle terug. De strijd om artistieke en financiële onafhankelijkheid is wreed.
Een blijvende erfenis
Ackermann stierf in Hamburg op 13 november 1771. Hij werd gedoopt op 4 februari 1712 in Schwerin, Mecklenburg. Kort voor zijn dood droeg hij de leiding over aan zijn stiefzoon, Friedrich Ludwig Schröder.
Schröder nam het stokje over. Hij bleef Shakespeare naar het Duitse toneel brengen. Ackermann legde de basis. Hij liet zien dat Duits theater meer was dan alleen hofvermaak. Het zou een bedrijf kunnen zijn. Het kan een kunstvorm zijn.
Het eerste privétheater van Duitsland getuigt nog steeds van zijn visie. Er zijn maar weinig soldaten die geen acteurs, regisseurs of legendarische figuren worden. Ackermann wel.