De kenmerkende stijl van David Attenborough – kalme vertelling gecombineerd met adembenemende cinematografie – is nu de wereldwijde standaard voor natuurdocumentaires. Maar toen zijn baanbrekende serie Life on Earth in 1979 in première ging, was dit een radicale afwijking van de televisienormen. Een nieuwe documentaire, Making Life on Earth: Attenborough’s Greatest Adventure, onthult de gok met hoge inzet die de natuurhistorische uitzendingen transformeerde en de erfenis van Attenborough versterkte.
Een carrièregok op natuurlijke historie
Voordat hij een begrip werd, was Attenborough een BBC-manager die op weg was om directeur-generaal te worden. Hij koos echter een riskanter pad: het schrijven en produceren van inhoud gericht op zijn ware passie, de natuurlijke historie. Life on Earth was niet zomaar een show; het was een ambitieuze saga van 13 afleveringen waarin de evolutie van het leven op aarde werd beschreven.
De productie was voor die tijd logistiek ontmoedigend en financieel riskant. Belangrijke details inbegrepen:
* Wereldwijd: Er werd gefilmd op 100 locaties wereldwijd.
* Enorm budget: De serie kostte £1 miljoen, een gigantisch bedrag in 1979.
* Langzame communicatie: Logistiek was primitief. Het verkrijgen van toestemming om gorilla’s in Rwanda te filmen, gefaciliteerd door primatoloog Dian Fossey, vereiste drie weken correspondentie voor een enkele briefwisseling. Het opzetten van die ene shoot duurde anderhalf jaar.
Attenborough wedt dat de uitrol van kleurentelevisie de levendige natuurlijke wereld tot een must-see spektakel zou maken voor het publiek dat verlangt naar levendige visuele ervaringen.
Chaos en moed op locatie
De nieuwe BBC-documentaire, uitgebracht ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van Attenborough, maakt gebruik van ongeziene beelden, dagboekaantekeningen en interviews met de bemanning om een team af te beelden dat vaak slaagde door middel van improvisatie in plaats van door een perfecte planning. De productie werd geconfronteerd met aanzienlijke geopolitieke en fysieke gevaren:
- Politieke instabiliteit: Attenborough moest zich uit een staatsgreep weten te bevrijden om beelden vast te leggen van de coelacanth, een ‘levende fossiele’ vis.
- Militair conflict: De bemanning werd door het leger van Saddam Hoessein uit hun hotel in Irak verdreven.
- Uitputtende toewijding: Bemanningsleden hebben extreme omstandigheden doorstaan, zoals een jonge cameraman die de taak heeft om 24 uur per dag een ‘Darwin-kikker’ in de gaten te houden om het zeldzame mondgeboorteproces vast te leggen.
De serie was een triomf van doorzettingsvermogen. Ondanks dat ze een “bont gezelschap” waren dat doormodderde aan de onderkant van hun broek, leverden ze baanbrekende inhoud die nog nooit eerder was gezien.
Een cultureel fenomeen
Het risico betaalde zich spectaculair uit. Life on Earth werd twee keer per week uitgezonden op BBC2 en werd een cultureel evenement. Producenten herinneren zich dat pubs leegruimden toen kijkers zich naar huis haastten om de afleveringen te bekijken. Aan het einde van de serie had de serie 15 miljoen kijkers geboeid, wat bewees dat serieuze natuurlijke historie massa-entertainment zou kunnen zijn.
Conclusie
Making Life on Earth: Attenborough’s Greatest Adventure is meer dan een nostalgische terugblik; het is een viering van de vindingrijkheid en moed die nodig zijn om de natuurlijke wereld in miljoenen huizen te brengen. Het benadrukt hoe de passie van één persoon, gecombineerd met technologische verschuivingen en meedogenloze toewijding, een medium kan herdefiniëren en generaties kan inspireren.
