ESA’s Euclid-telescoop heeft zojuist 31 nieuwe quasars in de mix geïntroduceerd. Niemand van ons wist dat ze daar waren. Twee zijn de oudste ooit gevonden. Elk brandt met de kracht van een biljoen zonnen.
Dat is veel licht voor zoiets ouds.
De details verschenen op 6 juli in Astronomy & Astrophysics. We hebben de bekende populatie sinds het ontstaan van het universum verdubbeld. Dat helpt. Misschien geeft het eindelijk een antwoord op de vraag hoe superzware zwarte gaten na de oerknal zo dik en zo snel werden. Het is al heel lang een hoofdpijndossier voor kosmologen.
Het is een grote stap in de richting van het begrijpen van deze fascinatieobjecten op een fundamenteler niveau
Dat is Antonio La Marca van de ESA. Hij denkt dat we ergens komen. Quasars zijn niet alleen sterren. Ze voeden waanzin. Gas en stof draaien in een spiraal door het centrale gat van een sterrenstelsel, worden warm en schreeuwen naar buiten. Ze overtreffen hun gaststelsel volledig. De twee nieuwe reuzen passen daar perfect bij. Ze vlogen meteen na de start.
Euclides zag ze terwijl hij diep in het donker staarde. Twaalf van de vondsten hebben een roodverschuiving boven de 7. Het duurde ruim 13 miljard jaar voordat het licht de sensor bereikte. We kijken terug op de eerste 770 miljoen jaar van alles. De tweeling die de roedel leidt, heeft een roodverschuiving van 7,8-achtig. Eén is 7,77. De andere 7,69.
Ze schijnen toen de kosmos nog 5% van die van nu was. Slechts 670 miljoen jaar oud.
Hoe krijg je zo snel zo’n groot zwart gat? Het tart alle kansen. Daming Yang van de Universiteit Leiden zegt dat het vinden van deze vroege objecten ons in staat stelt de groeispurt te volgen. Het was nooit gemakkelijk om ze te vinden. Ze zijn zeldzaam. Ver weg. Voorheen zagen we alleen de luidste. Degenen die het hardst schreeuwen.
Euclides verandert van mening. Het scant breed. Het vangt ook het zwakke gefluister op. Deze vondst is een stukje. Gewoon een begin.
De telescoop heeft een startbaan van zes jaar. Het zal een derde van de hemel bedekken. Het bouwt de grootste 3D-kaart uit de geschiedenis met behulp van zichtbaar en infrarood licht. Honderden oude quasars wachten op ontdekking. We zullen zien hoe vroege sterrenstelsels en zwarte gaten zich feitelijk ontwikkelden. Geen raadspelletjes later. Gewoon gegevens.
En terwijl het op de leegte jaagt? Euclides kijkt naar huis. Eind juni bleek dat het centrum van de Melkweg vol zat met 60 miljoen sterren. Een sprankelend beeld. Het ziet ver en dichtbij.
Misschien begrijpen we nu de groei. Of misschien zien we gewoon meer mysterie. Het universum geeft zelden duidelijke antwoorden. Het geeft in plaats daarvan meer licht.
