Naukowcy potwierdzili eksperymentalnie, że bonabo, jedne z naszych najbliższych naczelnych, potrafią bawić się w udawanie, co wcześniej uważano za cechę charakterystyczną wyłącznie ludzką. Badanie opublikowane w czasopiśmie Science dostarcza pierwszych rygorystycznych dowodów na to, że bonabo potrafią śledzić wyimaginowane obiekty podczas symulowanych scenariuszy, co sugeruje, że zdolność ta mogła wyewoluować przed rozstaniem się ludzi od bonabo ponad sześć milionów lat temu.
Eksperyment Kanziego: śledzenie wyimaginowanego soku
Badanie skupiało się na Kanziem, zmarłym bonabo znanym z wyjątkowej znajomości mówionego języka angielskiego. Naukowcy zaprojektowali eksperyment, w którym Kanziemu pokazano przezroczyste szklanki i pusty dzbanek. Naukowcy udawali, że nalewają sok do jednej szklanki, a następnie z powrotem do dzbanka, sprawdzając, czy Kanzi może śledzić wyimaginowany przelew.
Kanzi poprawnie zlokalizował wyimaginowany sok w 68% przypadków, co wskazuje na możliwość śledzenia obiektu, który fizycznie nie istniał. Co ważne, dalsze badania potwierdziły, że Kanzi potrafi odróżnić sok prawdziwy od wyimaginowanego; niezmiennie wybierał szklankę z prawdziwym sokiem, a nie tę, która została „opróżniona” w udawanym scenariuszu. Podobny eksperyment z „wyimaginowanymi winogronami” dał porównywalne wyniki.
Dlaczego to ma znaczenie: poza dowodami anegdotycznymi
Poprzednie obserwacje dzikich i trzymanych w niewoli małp człekokształtnych wskazywały na podobne zachowanie – szympansy bawiące się wyrzuconymi przedmiotami, bonabo imitujące jedzenie ze zdjęć. Jednak te anegdoty pozwoliły na alternatywne wyjaśnienia (na przykład zwierzęta naprawdę wierzyły, że przedmioty są prawdziwe). Niniejsze badanie rozwiązuje tę dwuznaczność, dostarczając wyraźnych dowodów eksperymentalnych na śledzenie wyimaginowanych obiektów.
Konsekwencje tego odkrycia są znaczące. Udawaj, że zabawa to nie tylko kapryśne zachowanie; uważa się ją za podstawowy element składowy złożonych umiejętności poznawczych, takich jak wyobraźnia, planowanie i zrozumienie społeczne. Jeśli taka zdolność istnieje u bonabo, sugeruje to, że może być głębiej zakorzeniona w ewolucji naczelnych, niż wcześniej sądzono.
Ograniczenia i przyszłe badania
Badanie ograniczyło się do jednego bonabo, Kanziego, co spowodowało przedwczesne uogólnienia. Badacze przyznają, że Kanzi wykazał zdolność do podążania za zabawą w udawanie inicjowaną przez ludzi, ale niekoniecznie samodzielnie inicjował takie scenariusze.
Konieczne są dalsze badania na innych małpach człekokształtnych, aby ustalić, czy zdolność ta jest szeroko rozpowszechniona u tego gatunku. Jeśli zostanie potwierdzona, może zmienić nasze rozumienie poznania naczelnych i ewolucji ludzkiej wyobraźni.
„To ogromne osiągnięcie w naszej dziedzinie” – mówi Laura Simone Lewis, antropolog ewolucyjny, która nie była zaangażowana w badanie. „To dostarcza bezpośrednich dowodów na poparcie niepotwierdzonych doniesień z dzikiej przyrody, że nasi kuzyni z małp człekokształtnych potrafią używać swojej wyobraźni”.
