Natuurbeschermers over de hele wereld vieren schijnbaar herstel van de zeeschildpadpopulaties, waarbij sommige regio’s een dramatische toename van de nestactiviteit laten zien. Op Kaapverdië is het aantal onechte karetschildpadnesten sinds 2008 bijvoorbeeld honderdvoudig toegenomen. Uit nieuw onderzoek blijkt echter dat deze groei een kritieke en potentieel onomkeerbare achteruitgang kan maskeren: een ernstig onevenwicht in de geslachtsverhoudingen als gevolg van de klimaatverandering.
Wetenschappers van de Queen Mary Universiteit van Londen waarschuwen dat de stijgende temperaturen op aarde ervoor zorgen dat de jonge geslachtsverhoudingen zich gaan richten op overwegend vrouwelijke populaties. Zeeschildpadden bepalen, net als veel reptielen, het geslacht via de incubatietemperatuur; warmer zand levert vrouwtjes op, terwijl koelere omstandigheden mannetjes opleveren. Dit gaat niet alleen over toekomstig fokpotentieel; het gaat over de duurzaamheid van hele populaties. De studie, die momenteel op bioRxiv.org staat in afwachting van peer review, maakte gebruik van 15 jaar aan nestgegevens en drone-enquêtes om een zorgwekkende trend aan het licht te brengen.
De onderzoekers ontdekten broedpopulaties met verhoudingen zo extreem als 9 vrouwtjes op 1 mannetje. Met behulp van dronebeelden om mannetjes te identificeren aan de hand van hun dikkere, langere staarten, veronderstellen ze dat een opgeblazen nesttelling een vals gevoel van gezondheid geeft. Zonder voldoende mannen wordt zelfs een ogenschijnlijk bloeiende bevolking geconfronteerd met een onvermijdelijke ineenstorting. “We denken dat er sprake is van een luchtspiegeling”, zegt onderzoeker Christophe Eizaguirre.
Waarom dit ertoe doet: De onevenwichtigheid is niet alleen een theoretisch probleem. Schildpadpopulaties beschikken over evolutionaire mechanismen om met vrouwelijke vooroordelen om te gaan (zoals de opslag van sperma en meervoudige paring), maar extreme scheeftrekkingen zijn onhoudbaar. In regio’s zoals het noordelijke Great Barrier Reef zijn al vrijwel alle vrouwelijke jongen aanwezig, wat wijst op een onmiddellijke dreiging. Instandhoudingsinspanningen zijn weliswaar nuttig, maar kunnen ineffectief zijn als het onderliggende temperatuurprobleem niet wordt aangepakt.
Sommige wetenschappers uiten hun bezorgdheid over de nauwkeurigheid van op drones gebaseerde geslachtsidentificatie, vooral bij subvolwassen schildpadden. De kernboodschap blijft echter duidelijk: successen op het gebied van natuurbehoud moeten opnieuw worden geëvalueerd in het licht van door het klimaat veroorzaakte verstoringen van de geslachtsverhoudingen. Het verplaatsen van eieren naar broederijen, hoewel bedoeld om de overleving te vergroten, brengt risico’s met zich mee als het fundamentele probleem van onevenwichtige geslachtsverhoudingen wordt genegeerd.
De onderzoekers benadrukken dat de inspanningen voor natuurbehoud niet mogen vertragen. Het doel is niet alleen om nesten te beschermen, maar ook om tijd te winnen zodat de populaties zich kunnen aanpassen. Zonder voortdurende, adaptieve maatregelen zou de zwaarbevochten winst van de afgelopen jaren kunnen verdwijnen, waardoor de soorten zeeschildpadden een stille, maar catastrofale achteruitgang tegemoet gaan.
