De uitreiking van de British Academy Film Awards (Baftas) werd het middelpunt van controverse nadat activist John Davidson, die het Tourette-syndroom (TS) heeft, tijdens een livepresentatie onwillekeurig een racistische smet schreeuwde. Het incident veroorzaakte discussie onder acteurs, journalisten en het publiek, waardoor een diep gebrek aan begrip over de neurologische aandoening aan het licht kwam.
Het incident en de onmiddellijke reactie
De uitbarsting vond plaats toen Davidson samen met acteurs Delroy Lindo en Michael B. Jordan presenteerde. Acteurs als Jamie Foxx en Wendell Pierce veroordeelden het gebruik van de smet snel en gaven voorrang aan de belediging van de doelwitten boven de onvrijwillige aard van de tic. Jemele Hill, een journalist, herhaalde dit sentiment en stelde dat van zwarte mensen niet mag worden verwacht dat ze “het goed vinden als ze niet gerespecteerd worden”, ongeacht de oorzaak. Deze reactie onderstreepte een kritische spanning: hoewel de schade veroorzaakt door racistisch taalgebruik onmiskenbaar is, gaat het toekennen van opzet waar die niet bestaat voorbij aan de kernrealiteit van TS.
De ziekte van Tourette begrijpen: onvrijwillige tics en coprolalie
Het syndroom van Gilles de la Tourette is een neurologische aandoening die wordt gekenmerkt door onwillekeurige bewegingen en vocalisaties, ook wel tics genoemd. Sommige mensen met TS ervaren coprolalia, een zeldzamer symptoom dat gepaard gaat met onvrijwillig vloeken of uitbarstingen. De sleutel is dat dit geen opzettelijke handelingen zijn, maar eerder neurologische problemen. Zoals David Whitlam, die ook TS heeft, uitlegde: “Een ‘onvrijwillige smet’ is oxymoronisch.” Zijn eigen ervaring demonstreert dit levendig: hij uitte onwillekeurig dezelfde smet toen hij tientallen jaren geleden door Texas reisde, ondanks dat hij het woord nooit eerder had gebruikt.
De ironie van herkenning en misverstand
Het incident kreeg nog meer ironie omdat Davidsons film, I Swear, over leven met TS, tijdens dezelfde ceremonie meerdere prijzen won. Hierdoor ontstond een situatie waarin de persoon wiens verhaal werd gevierd tegelijkertijd werd belasterd voor iets waar hij geen controle over had. Whitlam wees erop dat terwijl Gervais, voormalig presentator van de Baftas, vrij was om onbeleefd te zijn, een persoon wiens film een prijs won, als racist werd bestempeld vanwege een onvrijwillige uitbarsting.
Copingmechanismen en langetermijneffecten
Individuen met TS ontwikkelen vaak coping-strategieën om uitbarstingen in het openbaar tot een minimum te beperken. Whitlam vermijdt ‘neurostimulerende situaties’ door concerten bij te wonen of muziek te spelen, terwijl anderen zoals James uit Canada, die vanwege zijn tics van school werd gestuurd, hun toestand met de jaren hebben zien afnemen. De gevolgen op de lange termijn kunnen ernstig zijn: James verloor zijn plaats aan een prestigieuze universiteit vanwege zijn symptomen.
De rol van bewustzijn en empathie
Het Baftas-incident kan, ondanks de controverse, leiden tot een groter bewustzijn van TS. Gavin Higgins, componist bij TS, hoopt dat de discussie het begrip zal bevorderen. Higgins voegde eraan toe dat de aandoening zelfs zijn eigen creatieve werk heeft gevormd, waardoor hij luide, snelle muziek is gaan schrijven als een manier om met zijn tics om te gaan.
Een oproep tot vriendelijkheid en begrip
De controverse over de Baftas onderstreept dat die van Tourette vaak verkeerd wordt begrepen en afgedaan als een grap. Het incident bracht de onvrijwillige aard van de aandoening scherp in beeld, wat de noodzaak van empathie benadrukte. Patrick Hamlyn benadrukte dat een groter begrip voortkomt uit een open gesprek – het leren over de ervaringen van anderen, of het nu gaat om ras, handicap of neurologische aandoeningen.
Uiteindelijk dient de Baftas-uitbarsting als een grimmige herinnering dat vriendelijkheid en begrip essentieel zijn. Het incident kan schade hebben veroorzaakt, maar als het leidt tot een beter geïnformeerde en medelevende reactie op het syndroom van Tourette, zal het tot een positieve verandering hebben geleid.
