Een voorheen onbekend virus afkomstig van zeedieren veroorzaakt een toename van glaucoomachtige symptomen en, in sommige gevallen, onomkeerbaar verlies van gezichtsvermogen bij mensen in China. Dit markeert het eerste gedocumenteerde voorbeeld van een ziekteverwekkende overloop van waterdieren naar mensen, wat aanleiding geeft tot bezorgdheid over de mondiale bioveiligheidsrisico’s.
De opkomst van POH-VAU
Gevallen van aanhoudende oculaire hypertensie virale anterieure uveïtis (POH-VAU) – een aandoening die lijkt op glaucoom – zijn in China sinds begin 2022 toegenomen. De ziekte gaat gepaard met ontstekingen en verhoogde druk in het oog, wat mogelijk kan leiden tot schade aan de oogzenuw en blijvende visusstoornissen. Onderzoekers die de uitbraak onderzochten, testten 70 gediagnosticeerde patiënten en ontdekten dat alle besmet waren met het verborgen sterfte-nodavirus, een ziekteverwekker die doorgaans voorkomt in vissen, schaaldieren en ander zeeleven.
Transmissieroutes en hostbereik
De meest waarschijnlijke infectieroute lijkt de consumptie van rauwe zeevruchten of direct contact met waterdieren te zijn. Meer dan de helft van de onderzochte patiënten werkte rechtstreeks met mariene soorten, terwijl 16% consumenten waren van rauwe aquatische producten. Het virus vertoont echter ook een ongewoon breed gastheerbereik, dat zowel ongewervelde dieren, vissen als zoogdieren infecteert. Alarmerender is dat epidemiologische gegevens suggereren dat overdracht van mens op mens mogelijk is. Een subgroep van stedelijke patiënten vertoonde geen eerder contact met waterdieren, maar liep het virus op via naaste familieleden, van wie sommigen handletsel opliepen tijdens het hanteren van besmette zeevruchten.
Mondiale prevalentie en virale verspreiding
Onderzoekers analyseerden meer dan 500 waterdieren van over de hele wereld, waaronder gekweekte en wilde soorten uit Azië, Amerika, Europa en Antarctica. Het nodavirus met verborgen sterfte was aanwezig bij 49 soorten en veroorzaakte lethargie en verkleuring in het zeeleven. Het virus kan zich ook via besmette voedselketens verspreiden: gekweekte garnalen consumeren vaak geïnfecteerde pekelgarnalen of krill, wat het probleem verergert. De opwarming van het water lijkt de virale replicatie bij sommige soorten te vergroten, waardoor Antarctische dieren mogelijk als asymptomatische reservoirs kunnen fungeren.
Waarom dit belangrijk is
Deze uitbraak is om verschillende redenen belangrijk. Ten eerste laat het zien hoe gemakkelijk zoönotische virussen over soorten heen kunnen springen en onverwachte ziekten bij de mens kunnen veroorzaken. Ten tweede suggereert het brede verspreidingsgebied van het virus dat het zich verder zou kunnen verspreiden dan aanvankelijk werd aangenomen. Ten derde verhoogt het potentieel voor overdracht van mens op mens het risico op plaatselijke uitbraken als deze niet worden ingedamd. Deskundigen waarschuwen voor paniek, aangezien dit nog geen epidemie is, maar benadrukken de noodzaak van verhoogde bioveiligheidsmaatregelen in de aquacultuur en de verwerking van zeevruchten.
“Deze ziekteverwekker komt vaker voor dan we denken”, zegt Edward Holmes van de Universiteit van Sydney. “Het is zeer waarschijnlijk dat het virus aanwezig is in andere soorten die we nog niet hebben bemonsterd.”
De studie onderstreept het belang van mondiaal toezicht, snelle responsprotocollen en voorlichting over de volksgezondheid om toekomstige zoönotische overloopgebeurtenissen te voorkomen.
