De ruwe buitenkant van bomen herbergt een enorme, grotendeels onbestudeerde wereld van microben die een verrassende rol spelen bij het reguleren van broeikasgassen. Wetenschappers beginnen nog maar net te begrijpen hoe deze ‘caulosfeer’ – de microbiële habitat op boomschors – de atmosferische chemie beïnvloedt. Met een totale oppervlakte die vergelijkbaar is met de landmassa van de wereld, herbergt boomschors biljoenen bacteriën, en recent onderzoek suggereert dat deze kleine organismen een aanzienlijke invloed kunnen hebben op het mondiale klimaat.
De schaal van de verborgen wereld
De omvang van het microbiële leven van boomschors is onthutsend. Eén vierkante meter bast kan meer dan 6 biljoen bacteriën herbergen, aantallen vergelijkbaar met die in vruchtbare grond. Jarenlang is dit leefgebied over het hoofd gezien, maar toch vertegenwoordigt het een immens, onaangeboord reservoir van biologische activiteit. Uit genetische analyse blijkt dat de dominante bacteriefamilies (Acidobacteriaceae, Mycobacteriaceae en Acetobacteraceae) grotendeels onbekend zijn bij de wetenschap.
Microbieel metabolisme en broeikasgassen
Deze bacteriën zijn niet alleen maar passagiers op boomstammen. Ze verbruiken actief waterstof (H2), koolmonoxide en methaan – allemaal belangrijke broeikasgassen. Hoewel waterstof zelf geen primair verwarmingsmiddel is, kan het de kracht van methaan in de atmosfeer versterken. Het vermogen van schorsmicroben om deze gassen te verwerken is niet constant. In zuurstofrijke omgevingen absorberen ze deze gassen, maar in drassige omstandigheden (zoals moerassen) kunnen ze deze gassen produceren.
Mondiale impact en onzekerheden
Onderzoekers schatten dat schorsmicroben wereldwijd jaarlijks tussen de 0,6 en 1,6 miljard kilogram waterstof verbruiken, waardoor mogelijk tot 2% van de totale hoeveelheid waterstof in de atmosfeer wordt verwijderd. Dit is de eerste keer dat wetenschappers deze bijdrage hebben gekwantificeerd, en benadrukken hoe bomen meer doen dan alleen koolstofdioxide in hun hout opslaan. Door de levensduur van methaan te beïnvloeden, kunnen schorsmicroben een cruciale, maar tot nu toe niet onderkende factor zijn in de klimaatregulering.
De huidige gegevens zijn echter beperkt tot acht Australische boomsoorten. Het volledige mondiale beeld blijft onzeker en verder onderzoek is nodig om te begrijpen hoe verschillende bostypen, soorten en microbiële gemeenschappen de broeikasgascyclus beïnvloeden. Ook interacties tussen schimmels en bacteriën in schors vereisen verder onderzoek.
Het begrijpen van deze microbiële processen is van cruciaal belang, omdat ze een extra laag van complexiteit in het klimaatsysteem van de aarde onthullen. Door de verborgen rol van boomschors te erkennen, ontdekken wetenschappers nieuwe mogelijkheden om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en klimaatmodellen te verbeteren.
