Uit recent onderzoek blijkt dat de meest recente vulkanische activiteit op Mars geen reeks eenvoudige uitbarstingen was, maar een langdurig en evoluerend proces, aangedreven door complexe ondergrondse magmasystemen. De studie, geleid door Dr. Bartosz Pieterek van de Adam Mickiewicz Universiteit, biedt ongekende details over de vulkanische evolutie van Pavonis Mons, een van de grootste vulkanen op de Rode Planeet.
Langlevende magmatische systemen
Tientallen jaren lang hebben planetaire geologen geprobeerd te begrijpen hoe rotsachtige planeten zoals Mars en de aarde hun oppervlak opbouwen en hervormen. Deze nieuwe studie toont aan dat zelfs tijdens de laatste vulkanische periode van Mars de magmasystemen onder het oppervlak opmerkelijk actief en complex bleven.
Het onderzoek betwist het idee dat vulkaanuitbarstingen geïsoleerde gebeurtenissen zijn. In plaats daarvan suggereert het dat veel uitbarstingen het resultaat zijn van langdurige processen die zich diep onder de grond afspelen, waar magma gedurende langere perioden beweegt, evolueert en verandert.
Vulkanische evolutie reconstrueren
Onderzoekers combineerden gedetailleerde oppervlaktekartering met orbitale mineraalgegevens om de vulkanische geschiedenis ten zuiden van Pavonis Mons te reconstrueren. De resultaten laten zien dat het vulkanische systeem zich in verschillende uitbarstingsfasen heeft ontwikkeld, beginnend met lava die door spleten stroomt en later overgaat in kegelvormende openingen.
Ondanks verschillen in de manier waarop deze lavastromen aan de oppervlakte verschijnen, werden ze allemaal gevoed door hetzelfde onderliggende magmasysteem. Elke fase liet een duidelijke minerale signatuur achter, waardoor wetenschappers konden volgen hoe het magma in de loop van de tijd veranderde.
Evoluerend magma
“Deze minerale verschillen vertellen ons dat het magma zelf aan het evolueren was,” legde Dr. Pieterek uit. “Dit weerspiegelt waarschijnlijk veranderingen in hoe diep het magma ontstond en hoe lang het onder de oppervlakte werd opgeslagen voordat het uitbarstte.”
De bevindingen zijn bijzonder belangrijk omdat directe bemonstering van vulkanen op Mars momenteel onmogelijk is. Orbitale waarnemingen, zoals die welke in dit onderzoek zijn gebruikt, bieden zeldzaam inzicht in de interne structuur en evolutie van de planeet.
Dit onderzoek onderstreept de kracht van orbitale waarnemingen bij het onthullen van verborgen complexiteit binnen vulkanische systemen, niet alleen op Mars maar ook op andere rotsachtige planeten.
De studie werd op 29 januari 2026 gepubliceerd in het tijdschrift Geology. (DOI: 10.1130/G53969.1)
De nieuwe bevindingen tonen aan dat het begrijpen van de ondergrondse magmasystemen essentieel is voor het nauwkeurig interpreteren van de vulkanische geschiedenis van Mars. Dit betekent dat eerdere beoordelingen van de vulkanische activiteit op Mars mogelijk de complexiteit van de innerlijke dynamiek van de planeet hebben onderschat.
