Uit nieuw paleontologisch onderzoek is gebleken dat de oceanen van het Krijt-tijdperk veel meer herbergden dan alleen enorme dinosaurussen en zeereptielen. Er zijn aanwijzingen dat gigantische, ‘kraken-achtige’ octopussen tot de meest formidabele toproofdieren van hun tijd behoorden en in staat waren om met gemak botten en schelpen te verpletteren.
Een heroverweging van het mariene voedselweb
Lange tijd was de heersende opvatting over de zeeën van het Krijt dat deze vrijwel uitsluitend werden gedomineerd door grote roofdieren van gewervelde dieren, zoals mosasauriërs en plesiosaurussen. Een studie onder leiding van Dr. Yasuhiro Iba van de Universiteit van Hokkaido betwist dit verhaal echter.
Door gefossiliseerde snavels te analyseren – het enige harde deel van het overigens zachte lichaam van een octopus – hebben onderzoekers ontdekt dat deze oude koppotigen niet alleen maar grotere versies waren van moderne octopussen. In plaats daarvan waren het roofdieren van het hoogste niveau die een enorme niche in het mariene voedselweb innamen.
Enorme schaal en botverpletterende kracht
Het onderzoek richtte zich op een groep oude octopusverwanten, bekend als Nanaimoteuthis. Door middel van digitale beeldvorming en heronderzoek van bestaande fossielen identificeerde het team verschillende belangrijke bevindingen:
- Ongekend formaat: Eén soort, Nanaimoteuthis haggarti, had een snavel die groter was dan die van de moderne reuzeninktvis. Door de kaakgrootte te vergelijken met de lichaamslengte van moderne inktvissen met vinnen, schatten wetenschappers N. haggarti bereikte lengtes van 7 tot 19 meter. Dit zou het het grootste ongewervelde dier ooit maken.
- Gespecialiseerde predatie: De gefossiliseerde snavels vertoonden duidelijke slijtagepatronen – stompe randen, schilfers en krassen – die niet voorkomen bij jonge exemplaren. Dit suggereert dat deze reuzen hun krachtige kaken gebruikten om routinematig door harde prooien heen te knarsen, zoals beenvissen en dieren met een schaal.
- Op jacht naar Apex Predators: Gezien hun enorme omvang hebben deze octopussen mogelijk zelfs op grote zeereptielen gejaagd, waardoor de jager in feite een prooi werd.
Verfijnd gedrag en “handigheid”
Afgezien van hun enorme omvang suggereren de fossielen dat deze wezens zeer intelligent en gedragsmatig complex waren. De onderzoekers merkten op dat de snavels aan de ene kant meer versleten waren dan aan de andere kant, een fenomeen dat bekend staat als lateraal gedrag.
Dit geeft aan dat deze oude octopussen mogelijk een vorm van ‘handigheid’ vertoonden, vergelijkbaar met moderne octopussen, waarbij bepaalde armen de voorkeur hebben voor specifieke taken zoals onderzoek of voeden. Dit niveau van gedragsverfijning suggereert een hoog ontwikkeld roofdier dat zijn ledematen gebruikte om prooien te bedwingen voordat hij deze met zijn snavel ontmantelde.
“Het is heel leuk om je voor te stellen dat een octopus voor een keer een groot gewerveld dier eet. Als onderzoeker van koppotigen ben ik erg opgewonden om ongewervelde dieren te zien die mogelijk met gewervelde dieren wedijveren.”
— Dr. Thomas Clements, paleobioloog aan de Universiteit van Reading
Waarom dit belangrijk is
De ontdekking van zulke enorme ongewervelde dieren vult een aanzienlijke leemte in ons begrip van het prehistorische leven. Omdat dieren met een zacht lichaam, zoals octopussen, zelden fossielen achterlaten, is onze kijk op oude ecosystemen vaak gericht geweest op gewervelde dieren. Dit onderzoek bewijst dat ongewervelde dieren een veel dominantere en agressievere rol speelden in de prehistorische oceanen dan eerder werd aangenomen.
Conclusie
De ontdekking van Nanaimoteuthis onthult een verloren wereld waar gigantische, zeer intelligente octopussen de boventoon voerden, wat bewijst dat de Krijt-oceanen een veel diverser en angstaanjagender landschap waren dan we ons ooit hadden voorgesteld.
