Eeuwenlang is de wetenschap achter het gehinnik van het paard – een geluid dat net zo iconisch is voor het dier als zijn galop – een intrigerend mysterie gebleven. Nu heeft een nieuwe studie gepubliceerd in Current Biology een verrassend mechanisme blootgelegd: paarden fluiten om de hoge component van hun kenmerkende roep te creëren.
Het dubbele karakter van een gehinnik
Het gehinnik is geen enkel geluid, maar een complexe mix van hoge en lage frequenties. Onderzoekers begrepen eerder het lage gerommel, dat net als menselijke spraak wordt gegenereerd door trillende weefsels in de stembox. Het hoge gepiep tartte echter elke verklaring. Grotere dieren produceren doorgaans lagere tonen; toch slagen paarden erin deze ongewone combinatie te creëren.
Om de puzzel op te lossen gebruikten wetenschappers miniatuurcamera’s die door de neusgaten van paarden werden ingebracht om het stemproces in actie te filmen. Ze voerden ook gedetailleerde scans en experimenten uit met geïsoleerde paardenstemboxen. De resultaten bevestigden iets onverwachts: de hoge toon wordt geproduceerd door fluiten in de strottenhoofd zelf.
Hoe paarden fluiten
In tegenstelling tot mensen, die met hun mond fluiten, creëren paarden het geluid door weefsels in hun stembox te trillen en tegelijkertijd een nabijgelegen gebied samen te trekken om een kleine opening te creëren. Hierdoor kan lucht ontsnappen, waardoor het kenmerkende gefluit ontstaat. Slechts een handjevol kleine knaagdieren, zoals ratten en muizen, deelt deze stemtechniek met zoogdieren. Paarden zijn het eerste grote dier dat deze techniek gebruikt.
“Ik had nooit gedacht dat er een fluitcomponent in zat. Het is echt interessant, en dat hoor ik nu”, zegt Jenifer Nadeau, specialist in paardengedrag aan de Universiteit van Connecticut, die niet bij het onderzoek betrokken was.
Evolutie en communicatie
De oorsprong van deze tweekleurige oproep blijft onduidelijk. Sommige wilde paardenpopulaties – zoals het Przewalskipaard – en zelfs elanden kunnen vergelijkbare geluiden produceren, terwijl andere paardenverwanten, zoals ezels en zebra’s, dat niet kunnen. Dit suggereert dat het vermogen in specifieke geslachten is geëvolueerd.
Door de dubbele aard van het gehinnik kunnen paarden complexere boodschappen overbrengen. De verschillende frequenties kunnen een breder scala aan emoties overbrengen tijdens sociale interacties. Studie-auteur Elodie Mandel-Briefer, van de Universiteit van Kopenhagen, legt uit dat paarden mogelijk ’emoties in deze twee dimensies kunnen uiten’.
De ontdekking verdiept niet alleen ons begrip van de vocalisaties van paarden, maar benadrukt ook hoe weinig we nog steeds weten over de complexiteit van de communicatie met dieren. Het gehinnik is meer dan alleen een telefoontje; het is een biologisch wonder.
