Een komeet die bekend staat als 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák vertoonde in 2017 verbazingwekkend gedrag: hij stopte abrupt met draaien en begon vervolgens in de tegenovergestelde richting te draaien. Dit zeldzame fenomeen, gedocumenteerd door astronoom David Jewitt met behulp van beelden van de Hubble Ruimtetelescoop, biedt nieuw inzicht in de dynamiek van de rotatie van kometen.
Hoe kometen draaien en waarom het ertoe doet
Zoals de meeste hemellichamen roteren kometen van nature als gevolg van hun vorming en interactie met de zwaartekracht. Kometen zijn echter kwetsbare, losjes opeengepakte mengsels van ijs, steen en stof die loskomen van de buitenste delen van het zonnestelsel. Wanneer ze de zon naderen, verdampt de zonnestraling hun ijzige componenten, waardoor gas- en stofstralen ontstaan.
Deze jets zijn niet uniform. Asymmetrisch vrijgegeven materiaal kan werken als een raketmotor en de draaiing van de komeet veranderen. Dit is normaal, maar de omvang en snelheid van de omkering die in 41P werd waargenomen, was ongekend.
De omkering in detail
Gedurende een aantal weken vertraagde de rotatie van de komeet volledig tot stilstand voordat hij weer in omgekeerde richting werd hervat. Jewitt, die zijn bevindingen over arXiv publiceerde, merkte op dat zulke dramatische verschuivingen in de rotatie nog nooit eerder op deze schaal waren waargenomen. Het exacte mechanisme achter de omkering blijft gedeeltelijk onduidelijk.
Dennis Bodewits, een astronoom aan de Auburn Universiteit, legde uit dat het proces gepaard gaat met materiaalstralen die van het oppervlak van de komeet schieten. Hoewel de specifieke kenmerken van straalvorming nog steeds worden onderzocht, valt hun impact op de spin niet te ontkennen.
Waarom dit belangrijk is
De omkering laat zien hoe vluchtig kometen zijn. Hun oppervlakken zijn niet solide, maar veranderen voortdurend als gevolg van ontgassing. Dit maakt ze onvoorspelbaar: de rotatie van een komeet staat niet vast, maar is onderhevig aan plotselinge en extreme veranderingen.
Deze gebeurtenis is waardevol omdat het de kracht onthult van kleine krachten (gasstralen) om het traject en het gedrag van grotere objecten in de ruimte te veranderen. Het begrijpen van dit effect is cruciaal voor het voorspellen van de beweging van kometen, vooral die die de aarde naderen, en voor het modelleren van de evolutie van kleinere lichamen in het zonnestelsel.
De omkering van de draaiing laat zien dat de dynamiek van kometen veel complexer is dan eerder werd aangenomen. Verder onderzoek is nodig om volledig te begrijpen hoe deze jets ontstaan en wat hun langetermijnimpact is op de evolutie van kometen.
Het onverwachte gedrag van 41P herinnert ons eraan dat de ruimte niet altijd voorspelbaar is, zelfs niet voor objecten die we al tientallen jaren waarnemen.
