Euclid, de nieuwe ruimtetelescoop van het European Space Agency, heeft een opvallend beeld vrijgegeven van twee grote spiraalstelsels, NGC 646 en zijn begeleider, NGC 646b. Ondanks dat ze op de afbeelding dichtbij verschijnen, zijn deze sterrenstelsels ongeveer 45 miljoen lichtjaar van elkaar verwijderd, wat de enorme omvang van het universum en de subtiele aard van zwaartekrachtinteracties over kosmische afstanden aantoont.
Galactische details: afstand en ontdekking
NGC 646, een balkspiraalstelsel, bevindt zich op een afstand van ongeveer 392 miljoen lichtjaar in het sterrenbeeld Hydrus. Het werd voor het eerst waargenomen door de Britse astronoom John Herschel in 1834 en is sindsdien gecatalogiseerd onder verschillende benamingen, waaronder ESO 80-2, IRAS 01357-6508 en LEDA 6010. Momenteel trekt het zich van de aarde terug met een snelheid van 8.145 kilometer per seconde – een maatstaf die indicatief is voor de voortdurende uitdijing van het universum.
Een paar in perspectief
De afbeelding toont NGC 646 nabij het kleinere sterrenstelsel PGC 6014 (ook bekend als NGC 646b), dat zich op een afstand van 347 miljoen lichtjaar bevindt. Hoewel ze visueel op één lijn liggen, betekent de immense scheiding dat de zwaartekrachtsinvloed tussen hen minimaal en van voorbijgaande aard is. Dit benadrukt de uitdagingen bij het voorspellen van galactische interacties op lange termijn over zulke grote afstanden.
De Euclides-missie en toekomstige observaties
De belangrijkste missie van Euclides is het in kaart brengen van de geometrie van het donkere universum: het bestuderen van donkere materie en donkere energie door miljarden sterrenstelsels te observeren. Tegen 2026 zal de missie haar eerste jaar aan waarnemingen vrijgeven, die 1.900 vierkante graden van de hemel zullen bestrijken (ongeveer 14% van het totale onderzoeksgebied). Dit zal ongekende details opleveren voor honderdduizenden sterrenstelsels, en cruciale gegevens opleveren voor het begrijpen van galactische vorming en evolutie.
De evolutie van geblokkeerde sterrenstelsels
De missie heeft ook tot doel uit te leggen waarom balkspiraalstelsels, zoals NGC 646, steeds vaker voorkomen naarmate het universum ouder wordt. Het bestuderen van deze structuren biedt inzicht in de dynamiek van de galactische evolutie en de rol van donkere materie bij het vormgeven van kosmische structuren.
“NGC 646 is slechts een kleine glimp van de miljarden sterrenstelsels die Euclid tijdens zijn zesjarige missie zal waarnemen”, merkt het Euclid Consortium op. De langetermijnwaarnemingen van de telescoop zullen ons begrip van de kosmische geschiedenis en de onderliggende krachten die het universum beheersen, opnieuw vormgeven.
