Een baanbrekende ontdekking in het zuidwesten van China dwingt wetenschappers de tijdlijn van het leven op aarde opnieuw te tekenen. Een enorme verzameling van meer dan 700 fossielen uit de Jiangchuan Biota onthult dat complexe diergroepen – inclusief de verre voorouders van gewervelde dieren – al miljoenen jaren eerder aan het diversifiëren waren dan het huidige fossielenbestand suggereert.
De evolutionaire kloof overbruggen
Decennia lang hebben paleontologen moeite gehad om de ‘ontbrekende schakel’ tussen twee cruciale tijdperken te begrijpen: de Ediacaraanse periode, gekenmerkt door vreemde, zachte organismen, en de Cambrische periode, die de explosie van moderne diergroepen zag.
Tot nu toe leek de overgang tussen deze twee perioden abrupt en mysterieus. De nieuw geanalyseerde fossielen, gedateerd tussen 554 en 539 miljoen jaar oud, vormen echter een zeldzame ‘overgangsgemeenschap’. Deze ontdekking suggereert dat de biologische basis voor een groot deel van het moderne leven al werd gelegd tijdens het Ediacaran, in plaats van plotseling in het Cambrium te verschijnen.
Waarom deze ontdekking ertoe doet: de behoudfactor
De betekenis van deze vondst ligt niet alleen in wat werd gevonden, maar hoe deze werd bewaard.
De meeste Ediacaran-fossielen worden gevonden als eenvoudige afdrukken in zandsteen, die er vaak niet in slagen fijne anatomische details vast te leggen. Daarentegen worden de Jiangchuan-fossielen bewaard als koolstofhoudende films. Deze conserveringsmethode is veel gedetailleerder – vergelijkbaar met de beroemde Burgess Shale in Canada – en heeft onderzoekers in staat gesteld complexe biologische structuren te identificeren die voorheen onzichtbaar waren voor de wetenschap.
“Onze resultaten geven aan dat de schijnbare afwezigheid van deze complexe diergroepen op andere Ediacaran-locaties eerder een weerspiegeling kan zijn van verschillen in conservering dan van echte biologische afwezigheid”, merkt Dr. Ross Anderson van de Universiteit van Oxford op.
Dit houdt in dat deze dieren misschien wel wereldwijd hebben bestaan, maar dat het ons tot nu toe eenvoudigweg ontbrak aan de ‘perfecte storm’ van geologische omstandigheden om ze te kunnen zien.
Belangrijke evolutionaire doorbraken
De Jiangchuan Biota bevat verschillende afstammingslijnen die ons begrip van de vroege evolutie opnieuw definiëren:
- De voorouders van gewervelde dieren: De site bevat de oudst bekende verwanten van deuterostomes, de enorme groep waartoe mensen, vissen en andere gewervelde dieren behoren.
- Ambulacraria: Onderzoekers identificeerden fossielen van vroege verwanten van zeesterren en zeekomkommers. Deze organismen hadden U-vormige lichamen en stengels die werden gebruikt om zichzelf aan de zeebodem te verankeren.
- De Chordate-verbinding: De aanwezigheid van deze ambulacriërs impliceert sterk dat chordates – de afstammingslijn die leidt naar dieren met ruggengraat – ook in deze periode moeten hebben bestaan.
- Diverse levensvormen: De verzameling omvat ook wormachtige dieren met complexe voedingsmechanismen en zeldzame exemplaren die worden geïnterpreteerd als vroege kamgelei.
Een nieuwe kijk op de geschiedenis van de aarde
De enorme verscheidenheid aan anatomische kenmerken die in deze fossielen worden aangetroffen – waarvan er vele niet overeenkomen met bekende soorten uit de Ediacaraanse of Cambrische periode – suggereert een veel complexere en ‘dichtere’ oude oceaan dan ooit werd aangenomen.
Door deze overgangsvormen bloot te leggen, biedt het in Science gepubliceerde onderzoek een broodnodige brug in de geschiedenis van het leven, waarbij wordt bewezen dat de ‘explosie’ van de diversiteit aan dieren eerder een geleidelijk proces van verfijning was dan een plotseling biologisch wonder.
Conclusie: De ontdekking van de Jiangchuan Biota bewijst dat complexe dierlijke afstammingslijnen, inclusief die welke naar de mens leidden, goed ingeburgerd waren tijdens de Ediacaran-periode, wat erop wijst dat de geschiedenis van het leven veel ouder en meer continu is dan eerder gedocumenteerd.
